Paste your Google Webmaster Tools verification code here
Dr. Orhan Özdemir'in Kaleminden 21. Yüzyıl Masallarına Genel Bakış Sanatlı Bi Blog 7

Dr. Orhan Özdemir’in Kaleminden 21. Yüzyıl Masallarına Genel Bakış

Altaylardan Uygurlara, Orta Asya’dan Avrupa içlerine kadar bütün Türk yurtlarından ve Mezopotamya’dan binlerce masal derlendi. Masallarda –fantastik ögeler olsa bile- insan hikayesi ve insan sıcaklığı vardır. Bir halkın tarihi, anadilinin incelikleri ve renkleri, düşünce zenginliği, geleneği, göreneği, duygu ve davranış biçimleri, terbiye ve edebi, -kültürle ilgili akla ne gelirse- hepsi o masalların içinde anlatılmıştır.

Bizde masal geleneği üç bin yıl önceden başlamış. Mezopotamyada ise daha da eski. İlk masal Hammurabi yasaları ile 3760 yıl önce yazıya geçmiş. Adı: Adapa. Bu masal kahramanı daha doğarken otoriteye karşı mücadeleyi kendisine görev bilmiş, halkın ve hayatın yanında yer almış bir halk kahramanıdır. Batı masalları ise ilhamını doğu masallarından alarak yüzyıllar sonra yola çıkmış. O da halkın ve hayatın yanında yer alır tabii, ama bu masallarda prensler, prensesler, kral ve kraliçeler daha çok rol alır. Onlar sorun çözer… Ayrıca hem doğu hem de batı masallarında konu benzerlikleri de çoktur. Örneğin hepsinin sonu mutlu biter. Bu ortak bir akıl yoludur, çocuğun umutsuzluğa kapılmasını engellemek, hayata iyimser bakmasını sağlamak için masalcıların bulduğu önemli bir akıl yolu. Peki şimdi  durum nasıl? Yani 21.yüzyılda masal yazılacak olursa aynı eskinin geleneklerini mi devam ettireceğiz, yoksa günümüzdeki masal yazımına farklı bir açıdan mı yaklaşacağız? İşte tam burada Dr.Orhan Özdemir 21.yüzyıl masal yazımına farklı bir pencere açıyor…

21.YÜZYIL MASALI

Yüzyılların akışı içinde hayatın her alanında olduğu gibi masallarda da kimi yapısal değişikliklerin olması kaçınılmaz olmaktadır. Bununla birlikte, bu değişimin masallarda çok yavaş işlediği ve henüz Ortaçağ masallarıyla yetinildiği görülmektedir. Dolayısıyla 21. yüzyıl masalları henüz yazılmamış; yazılmışsa da yaygınlık kazanmamıştır.

Kuşkusuz 21. yüzyıl masalının yazılabilmesi için içinde bulunduğumuz yüzyılla Ortaçağın temel sorunlarının saptanması ve birbiriyle karşılaştırılması gerekir.

Ortaçağ masalları, insanların yaşadığı coğrafyaya göre biçimleniyordu. Yaşanılan yer ormanlıksa, masal kahramanları olarak genellikle canavar, kurt, ayı, tilki, çakal, keçi, koyun vb. hayvanlar seçiliyordu. Kimi zaman dev, cin, hortlak, zebani gibi korkunç yaratıklar da masalların vazgeçilmez kahramanlarıydı. Bu yaratıklar çocukların kafasına öyle bir yerleşiyordu ki, ergin oldukları zamanlarda bile çıkarıp atmaları olanaksızlaşıyordu. Ayrıca masalların girişindeki tekerlemelerde geçen deve, tellal, pire, kalbur gibi sözcükler de Ortaçağ toplumlarında sıkça kullanılan sözcüklerdi.

Yüzyılları aşıp 21. yüzyıl masalını kaleme alırken, özellikle kent yaşamının temel sorunlarının neler olduğunu belirlemek zorunluluğu vardır: İstanbul gibi büyük kentlerde çoktandır ayı, kurt, tilki gibi hayvanlar bir yana, kargalar bile belgesellerden tanınır duruma gelmiştir. Artık köyden kente göçlerle kentler büyümüş, buna bağlı olarak da ormanlık alanlar ve tarım alanlarının yerini beton binalar almıştır. Gittikçe karmaşıklaşan kent yaşamında; çalan, çırpan, tecavüz edip öldüren, bıçaklayan, yasaklayan, talan eden; yalan haber yayan, insani değerleri hiçe sayan ve her şeyi pazara sürülecek mal olarak gören ‘vasatın egemenliği’ kanıksanır duruma gelmiştir.

Hepsi bu kadar değil kuşkusuz. Bir zamanlar insanlara meslek edindiren eğitim kurumları kaybolmuş; üniversite mezunları, çeşitli sınavların ardından sürüklenen ve her sınavdan sonra başarısızlıkla damgalanan sınav mahkûmlarına dönüştürülmüştür. İşsizlik artmış, evine ekmek götüremeyen sıfır noktasındaki insanlar, intihar etmeyi bir çıkar yol olarak görmeye başlamıştır.

Belirlenen bu temel sorunlardan sonra, 21. yüzyıl masalı yazmaya oturulabilir. Ortaçağ masallarındaki gibi bir prensin, yoksul bir köyden geçerken rastladığı güzel kızı saraya götürüp prensesliğe terfi ettirmesine artık çocuklar bile inanmamaktadır. 21. yüzyılda milyonlarca işsiz genç kızın bir prens; delikanlıların da bir prenses bekleme lüksü bulunmamaktadır. Yeni masallarda işsizler, çöpçüler, hamallar dâhil, her meslekten insan, kendisine yer bulabilmelidir. Gözlerini çıkar hırsı bürümüş varsılların, yalnızca kendi çıkar ve zevkleri için insanları hiçlemesi ve buna karşı alınacak önlemler, 21. yüzyıl masallarının konusu olabilir.

Eklemek gerekirse, 21. yüzyıl masalı yazılırken, masalı oluşturan bütün gerçek dışılıklar, içinde yaşadığımız çağın gerçeklerinden beslenmek zorundadır.

ORHAN ÖZDEMİR

Fotoğraflar: Anka Zhuravleva

Kaynak: 21 Şubat 2015 Mersin İmece Gazetesi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.